„Śladami patrona szkoły – Stanisława Wyspiańskiego”, czyli wycieczka przedmiotowa uczniów klasy IV a do Krakowa

11 września 2026 r. uczniowie klasy IV a wraz z opiekunami udali się do Krakowa, aby odwiedzić miejsca związane ze Stanisławem Wyspiańskim, poznać lepiej jego biografię oraz obejrzeć ważne, unikatowe zabytki dawnej stolicy Polski.

Pierwszym punktem programu wycieczki było zwiedzenie Rydlówki w Bronowicach Małych, gdzie prezentowane są pamiątki z okresu Młodej Polski. Rydlówka to zabytkowy dworek, w którym mieści się oddział Muzeum Krakowa. To w tym domu 20 listopada 1900 roku odbyło się słynne wesele Lucjana Rydla z Jadwigą Mikołajczykówną, które stało się dla Stanisława Wyspiańskiego inspiracją do napisania dramatu „Wesele”. Z zainteresowaniem wysłuchaliśmy pani przewodnik, która z ogromną pasją opowiedziała o wydarzeniach, w jakich uczestniczył Stanisław Wyspiański oraz nakreśliła tło historyczne epoki. Dowiedzieliśmy się, jakie nastroje panowały w Krakowie i jakie reakcje wzbudziła prapremiera dramatu – spektakl wystawiony na deskach Teatru Miejskiego w Krakowie (obecnie Teatr im. Juliusza Słowackiego w Krakowie) w 1901 roku. Wielokrotnie odwoływała się do ponadczasowej tematyki, postaci i scen symbolicznych „Wesela” – utworu, który przyniósł sławę Wyspiańskiemu i uważany jest za jedno z najważniejszych dzieł epoki Młodej Polski. Była to dla nas świetna okazja do powtórzenia i utrwalenia wiadomości oraz lepszego zrozumienia dramatu, który dla nas – maturzystów jest lekturą obowiązkową.

Następnie udaliśmy się wraz z przewodnikiem w kierunku Bazyliki na Skałce. Tak potocznie nazywana jest Bazylika św. Michała Archanioła i św. Stanisława Biskupa i Męczennika – zabytkowy kompleks sakralny, kościół oraz Klasztor Paulinów. Dowiedzieliśmy się, że właśnie tam – w Krypcie Zasłużonych na Skałce został pochowany Stanisław Wyspiański (1907 r) – wybitny dramaturg, poeta, malarz, grafik, projektant witraży oraz wnętrz, wizjoner teatru i twórca narodowych arcydzieł.

Ostatnim Polakiem pochowanym w Krypcie Zasłużonych jest polski poeta i laureat Nagrody Nobla Czesław Miłosz (2004 r.).

W Kościele Franciszkanów mogliśmy podziwiać dzieła Wyspiańskiego, które świadczą o jego geniuszu i wszechstronności. Piękne polichromie oraz monumentalny witraż „Bóg Ojciec – Stań się” przedstawiający Boga w momencie aktu tworzenia zrobiły na nas ogromne wrażenie.

Podczas wycieczki zwiedziliśmy Katedrę na Wawelu – miejsce koronacji królów Polski i ich pochówku. Mieliśmy okazję wejść do krypt – najważniejszej historycznej nekropolii w Polsce, w której spoczywają królowie, wodzowie, wieszczowie narodowi oraz wybitni mężowie stanu. Poczuliśmy tam bliskość historii i powagę, która zmusza do refleksji nad życiem i przemijaniem. Na długo zapamiętamy także wejście na wieżę i dotknięcie serca dzwonu – słynnego Dzwonu Zygmunta, który jest symbolem Krakowa i od ponad pięciuset lat ogłasza najważniejsze wydarzenia w historii kraju. Na dziedzińcu arkadowym Zamku Królewskiego na Wawelu wysłuchaliśmy opowieści o wydarzeniach historycznych związanych z tym miejscem oraz o letnich wydarzeniach plenerowych, które odbywają się tam współcześnie.

Kolejnym miejscem, które zwiedziliśmy, był Kościół Mariacki. Obejrzeliśmy tam słynny ołtarz Wita Stwosza – jedno z najcenniejszych dzieł sztuki średniowiecznej na terenie Polski. Dowiedzieliśmy się, że Stanisław Wyspiański, jako młody uczeń Jana Matejki, brał udział w pracach nad nową polichromią i projektami witraży dla Kościoła Mariackiego w Krakowie na przełomie lat 80. i 90. XIX wieku. Te prace były jednym z pierwszych poważnych, monumentalnych zadań artystycznych w życiu młodego Wyspiańskiego, które otworzyły mu drzwi do samodzielnej twórczości w dziedzinie sztuki sakralnej i monumentalnej.

Wiemy już, czym jest i gdzie znajduje się Barbakan w Krakowie uwieczniony przez Wyspiańskiego na słynnym obrazie „Widok na Barbakan i Bramę Floriańską z ulicy Zacisze”. Poznaliśmy też historię „Jamy Michalika” – do dziś działającej, najstarszej krakowskiej restauracji i kawiarni artystycznej z tradycjami sięgającymi 1895 roku. Na początku XX wieku stała się ona kultowym ośrodkiem spotkań krakowskiej bohemy i artystów okresu Młodej Polski. Obecnie „Jama Michalika” serwuje tradycyjne potrawy kuchni polskiej oraz desery.

Wycieczka do Krakowa była niezwykle ciekawą i barwną lekcją historii i literatury. Okazała się skutecznym sposobem na naukę przez doświadczenie. Mogliśmy przełamać szkolną rutynę, „dotknąć przeszłości”, zobaczyć zabytki, oryginalne eksponaty, poczuć klimat dawnych epok, a dzięki temu utrwalić i lepiej zapamiętać wiedzę zdobytą z podręczników.

Klasa IV a